Polskie firmy finansują swoją działalność przede wszystkim poprzez kredyty. Niezbyt często sięgają po instrumenty rynku kapitałowego, głównie z braku dostatecznej wiedzy o zasadach jego funkcjonowania. Wiąże się z tym również ogólnie panujący stereotyp, zgodnie z którym giełda czy emisja obligacji to domena dużych firm.

Przeczą temu fakty. Z raportu "Rynek kapitałowy jako narzędzie finansowania polskich regionów" wynika, że w ciągu ostatnich 12 lat aż 87 proc. przedsiębiorstw finansujących się poprzez emisję akcji i debiut na giełdzie miało skonsolidowane roczne przychody ze sprzedaży mniejsze niż 150 mln zł, a 56 proc. nawet mniejsze niż 15 mln zł. Potwierdza to, że rynek kapitałowy nadaje się zarówno do finansowania przedsięwzięć małych, średnich, jak i dużych.

Dostępność rynku kapitałowego nie jest również ograniczona ze względu na etap rozwoju oraz branżę przedsiębiorstwa.

Wykorzystują go zarówno biznesy o krótkiej historii, dla których pozyskanie finansowania tą drogą stwarza możliwość szybkiego wzrostu, jak i podmioty, które początkowy etap rozwoju mają już dawno za sobą.

Dwa rynki giełdowe
Wykorzystanie rynku kapitałowego jako narzędzia do pozyskania finansowania w formie kapitału własnego sprowadza się w praktyce do przeprowadzenia pierwszej oferty publicznej, czyli skierowania po raz pierwszy propozycji nabycia akcji spółki do szerokiego kręgu inwestorów (IPO) oraz wprowadzenia tych akcji na giełdę.

Przedsiębiorstwa w Polsce mają do wyboru dwa rynki giełdowe, na które mogą wprowadzić swoje akcje: Główny Rynek oraz NewConnect. Główny Rynek jest rynkiem regulowanym, którego zasady działania są określone przez powszechnie obowiązujące prawo. Natomiast NewConnect jest alternatywnym systemem obrotu regulowanym przepisami GPW i jest przeznaczony przede wszystkim dla małych podmiotów, pozyskujących zazwyczaj kilka czy kilkanaście milionów złotych.

W ostatnich latach rynek kapitałowy jako narzędzie do pozyskania kapitału wykorzystało kilkaset przedsiębiorstw. W latach 2003-2014 na giełdzie zadebiutowało 800 spółek krajowych (z czego 288 na rynku głównym i 512 na alternatywnym rynku NewConnect). W rezultacie, według stanu na 7 maja 2015 r., na giełdzie notowane były 843 krajowe spółki (z czego 423 na rynku głównym i 420 na rynku NewConnect).

Zyski na debiucie
Dzięki możliwości dotarcia do szerokiego grona inwestorów ilość dostępnych na rynku środków jest w zasadzie nieograniczona i każdy dobry projekt, który chce się zmierzyć ze standardami rynku publicznego, ma szanse na realizację. Co ważne, kapitał pozyskany poprzez rynek akcji nie wymaga spłaty i akceptuje wyższe ryzyko biznesowe, w związku z czym zapewnia większą swobodę finansowania niż kredyt bankowy. 
Spółka obecna na rynku kapitałowym ma też ułatwiony dostęp do dalszego finansowania, w porównaniu z firmami, których akcje nie znajdują się w obrocie publicznym, w tym do kredytów bankowych.
Obligacje dają płynność

Inną drogą pozyskania kapitału jest emisja obligacji i ich wprowadzenie do obrotu giełdowego. Można na nią patrzeć zarówno jako na uzupełnienie pozyskania środków w drodze emisji akcji, jak i na alternatywę dla niej. Wiele przedsiębiorstw traktuje też emisję obligacji jako pierwszy krok przybliżający je do rynku kapitałowego, dzięki któremu przeprowadzony w kolejnym etapie debiut akcji na giełdzie jest już o wiele prostszy.
Finansowanie drogą emisji obligacji na Catalyst od 2009 r. pozyskało 229 przedsiębiorstw. Według stanu na koniec marca 2015 r. w obrocie na rynku Catalyst znajdowały się obligacje (nieskarbowe papiery dłużne) 193 podmiotów o łącznej wartości 65,71 mld zł, w tym 150 przedsiębiorstw (360 serii) o łącznej wartości 57,48 mld zł.

Wśród przedsiębiorstw emitujących obligacje notowanych na rynku Catalyst znajdują się zarówno największe działające w Polsce podmioty, takie jak PKN Orlen czy PGNiG, jak i małe i średnie przedsiębiorstwa przeprowadzające często emisje w kwotach wynoszących zaledwie kilka czy kilkanaście milionów złotych. Łącznie aż 65,6 proc. emisji obligacji na  rynku Catalyst w minionych latach miało wartość mniejszą niż 30 mln zł. Potwierdza to, że rynek kapitałowy nadaje się dofinansowania dłużnego zarówno przedsięwzięć małych, jak i dużych.

Anna Nagel
redakcja@polskatimes.pl

Główny Rynek GPW-  wymogi formalne

spółka akcyjna
  kapitalizacja wszystkich akcji spółki - co najmniej 15 mln euro (dla spółki notowanej przez min. sześć miesięcy na rynku NewConnect - 12 mln euro)
  brak ograniczeńw zbywalności akcji
  brak postępowania upadłościowego lub likwidacyjnego
  zatwierdzone memorandum informacyjne lub prospekt emisyjny(chyba że niewymagane)
  publikacja sprawozdań finansowych z ostatnich trzech lat obrotowych
rozproszenie akcji: przynajmniej 15 proc. akcji objętych wnioskiem o dopuszczenie w rękach drobnych akcjonariuszy oraz 100 tys. akcji o wartości 1 mln euro w rękach drobnych akcjonariuszy (na rynek podstawowy 25 proc. lub 500 tys. akcji o wartości 17 mln euro)

NewConnect - oferta dla małych i średnich firm -  wymogi formalne

spółka akcyjna
  wartość nominalna akcji min. 0,10 zł
  brak ograniczeń w zbywalności instrumentów finansowych
brak postępowania upadłościowego lub likwidacyjnego
umowa z Autoryzowanym Doradcą i Animatorem Rynku
  zatwierdzony odpowiedni dokument dopuszczeniowy, zawierający zbadane sprawozdanie finansowe za ostatni rok obrotowy
  rozproszenie akcji: przynajmniej 15 proc. akcji objętych wnioskiem o dopuszczenie w rękach drobnych akcjonariuszy
minimalna wartość kapitału własnego emitenta - 500 tys. zł
ograniczenie możliwości wprowadzania akcji uprzywilejowanych cenowo (na 12 miesięcy)

GŁÓWNY RYNEK GPW
Rynek regulowany

Rynek akcji działający zgodnie z dyrektywami UE, obejmuje rynek kasowy dla spółek o wartości rynkowej powyżej 15 mln euro oraz rynek instrumentów pochodnych  funkcjonuje od 1991 r.  472 notowane spółki, w tym 51 zagranicznych kapitalizacja rynku (spółki krajowe i zagraniczne) 1,212 mld zł

NEWCONNECT
Rynek alternatywny

Rynek, który umożliwia pozyskanie kapitału małym firmom, łączy młode, dynamicznie rozwijające się spółki z inwestorami oraz z Głównym Rynkiem GPW
funkcjonuje od 2007 r.  429 notowanych spółek, w tym 10 zagranicznych  kapitalizacja rynku: 9 mld zł

CATALYST
Rynek obligacji

Platforma obrotu dla obligacji skarbowych, korporacyjnych (sp. z o.o., spółki akcyjne, banki spółdzielcze) oraz komunalnych (jednostki samorządu terytorialnego)
funkcjonuje od 2009 r. 190 emitentów /497 serii wartość notowanych emisji obligacji nominowanych w złotych: 552 mld zł.