Pomorze: 7 map archiwalnych. Rozwiązujemy ich tajemnicę

Wzbudziły olbrzymie zainteresowanie, ale też wiele pytań. Najwięcej wątpliwości dotyczyło mapy Polski z końca 1939 roku z naniesionymi już nowymi granicami po rozbiorze Polski pomiędzy III Rzeszę a ZSRR. Wszystkie nazwy miejscowości, nawet te na terenie ówczesnych Niemiec, były polskie, a mapę wydało wydawnictwo "Świt" w 1939 roku.

- To rzeczywiście bardzo ciekawa mapa - mówi dr hab. Jacek Tebinka z Uniwersytetu Gdańskiego. - Naniesione są na niej dokładnie granice II Rzeczypospolitej z okresu po 15 marca 1939, czyli już po zajęciu Czech przez Niemców i utworzeniu Słowacji. Prawdopodobnie wtedy powstała podstawa mapy, którą wykorzystano po wrześniu, nanosząc tylko nowe granice. Dlatego pozostały na niej jeszcze wszystkie opisy po polsku. W tym okresie było to możliwe. To jednak tylko przypuszczenia. Mapa Polski w ten sposób przygotowana została wydana już po utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa, czyli po 26 października 1939 r.

Wiele pytań było także do mapy właśnie Generalnego Gubernatorstwa, która ukazała się razem z mapą Polski. Były na niej nieco inne granice. - Tu sytuacja jest jasna, to mapa wydana już po agresji Niemiec na ZSRR, kiedy to w granice Generalnego Gubernatorstwa został włączony Dystrykt Galicja [stało się to 1 sierpnia 1941 r. - dop. red.] - wyjaśnia dr hab. Jacek Tebinka.

Ciekawostką tej mapy jest jednak to, że nie ma na niej jeszcze Komisariatów Rzeszy Ukraina i Wschód, utworzonych już 1 września 1941 roku. Są za to niemieckie nazwy Ukrainy i Białorusi. Jest też Litwa, która była wtedy pod niemiecką okupacją.

Pojawiały się też wątpliwości do polskiej mapy Wolnego Miasta Gdańska, wydanej w 1938 roku. Chodziło przede wszystkim o niemieckie nazwy. Tu jednak wyjaśnienie jest bardzo proste. W okresie od listopada 1920 roku do 1 września 1939 Wolne Miasto Gdańsk było państwem pod protektoratem Ligi Narodów. Mieszkańcy mieli obywatelstwo gdańskie, a językiem urzędowym był niemiecki. Dlatego też nazwy - w granicach Wolnego Miasta Gdańska - są w tym właśnie języku, tylko tłumaczone na polski.

Zobacz mapy, które ukazały się w naszym cyklu

2 września - mapa Prus Wschodnich, wydana w latach 30. oraz plany portów w Gdyni i Gdańsku.
9 września - mapa Polski i okolic Warszawy z końca 1939 roku oraz niemiecka mapa Generalnego Gubernatorstwa z 1941 roku.
16 września - mapa Wolnego Miasta Gdańska i okolic wydana w 1938 roku w Warszawie oraz mapa Lasów Oliwskich i Sopotu z lat 30., wydana w Berlinie.
Wszystkie mapy pochodzą ze zbiorów Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni.

Dodaj komentarz

• Drukuj
• Wyślij
• Dodaj
  • 
  • 
  • 
  • 
  • 
  • 
  • 
  • 

Poleć znajomemu ten artykuł

Adres email: Wyślij