Dziennik Bałtycki » Rejsy » Najjaśniejsza gwiazda Kopernika

Najjaśniejsza gwiazda Kopernika

Data dodania: 2009-07-13 15:12:56 ▪ Ostatnia aktualizacja: 2009-07-13 15:21:05

Graźyna Antonowicz

Prześlij ▪ Drukuj

Dodaj:

Codziennie w Izbie Kopernika na ul. Mariackiej obracana jest jedna strona repliki dzieła "O obrotach sfer niebieskich". (© Grzegorz Mehring)

W XVI wieku, gdy Gdańsk był najbogatszym miastem Rzeczpospolitej i jednym z najpotężniejszych ośrodków handlowych w Europie, spotkali się Anna i Mikołaj.

On kanonik we Fromborku, astronom - jak się miało w przyszłości okazać jeden z największych w
dziejach ludzkości. Ona - córka holenderskiego kupca, Arenda van der Schillinga, którego z Kopernikiem łączyło powinowactwo oraz fakt, że obaj byli prawnymi opiekunami osieroconych dzieci dalszych krewnych.

Jest rok 1529. Właśnie trwa Jarmark św. Dominika, do portu przybiło wiele okrętów załadowanych hiszpańskim i francuskim winem, jedwabiem, oliwą, portugalskimi korzeniami i innymi towarami. Ruch w mieście jest wielki. Nieoczekiwanie na ulicy Mariackiej pojawia się Anna Schilling. Strojne suknie pięknej Holenderki mienią się w słońcu. Powabna sylwetka i śliczna twarz radują oczy przechodniów, nawet bogate mieszczki szepczą: Patrzcie, to idzie córka Arenda van der Schillinga.

∨ Czytaj dalej

Anna - poważna mężatka, była nie tylko czarująca i majętna, lecz także mądra. Czytała uczone księgi, interesowała się astrologią. Jak inni ludzie swojej epoki zastanawiała się, czym jest czarna kurtyna zasłaniająca co wieczór słońce. Nic więc dziwnego, że wykształcony i genialny, choć dużo starszy od Anny kanonik Mikołaj Kopernik zrobił na niej piorunujące wrażenie. Sławny astronom tak bardzo ją oczarował, że zgodziła się wyjechać z nim do Fromborka. Co zaś stało się z mężem? Podobno odszedł do innej.

Przez siedem lat piękna Holenderka pozostawała z astronomem w dużej zażyłości. Zbyt dużej, zdaniem mieszkańców Fromborka, choć sam Kopernik przedstawiał ją jedynie jako gosposię. Każda nocna wizyta była skrzętnie odnotowana, gdyż Frombork - i wtedy i dziś - to niewielkie miasto. Tu nic się nie ukryje, nawet jeśli jest to tylko wspólne oglądanie gwiazd i stawianie horoskopów. Toteż w listopadzie 1538 roku biskup Dantyszek z odległego Lidzbarka Warmińskiego przesłał list nakazujący Kopernikowi zakończenie tej znajomości.
- Zakończyć, ale jak, gdy ona ma tyle wdzięku? - martwi się Kopernik, lecz w liście do biskupa zapewnia: "Pragnę wedle swoich sił nie dopuścić do tego, bym stał się powszechną przyczyną zgorszenia".
Sześć tygodni później znów pisze: "Zastosowałem się do napomnień Waszej Przewielebności". A to kłamczuch! Anna nadal mieszka w jego domu.

Latem 1539 roku Mikołaj Kopernik odprawił jednak Annę, a mimo to ludzie złej woli nadal pomawiali parę o tajemne schadzki. Dlatego też zatroskany kanonik warmiński Paweł Płotowski donosi biskupowi Dantyszkowi: "Kobieta doktora Mikołaja odesłała swoje rzeczy do Gdańska, jednak sama pozostaje tutaj we Fromborku.

Annie nie pozostało nic innego, jak wrócić do Gdańska i na Mariacką przywieźć resztę dobytku. Tu, w cieniu wielkiej bazyliki, w kamienicy znajdującej się na początku najpiękniejszej z gdańskich uliczek, wyczekuje na swego astronoma. Czy przyjedzie? Zapewne, wszak Anna tak bardzo różni się od innych kobiet.

Sensacyjnym znaleziskiem stały się niedawno fragmenty kiepsko zachowanej skrzyni z przerdzewiałymi okuciami, odkryte w piwnicy podczas remontu kamienicy przy ulicy Mariackiej 1 w Gdańsku.

∨ Czytaj dalej

Z tyłu na zbutwiałej desce widnieje data Anno Domini 1539 i napis "Anna" oraz zamazany fragment nazwiska - "Schillinga". Prawdopodobnie jest to więc kufer Anny Schilling.

Po śmierci Mikołaja Kopernika fromborscy kanonicy wysłali do biskupa Dantyszka list z zapytaniem, czy pozwoliłby Annie wrócić do Fromborka, z którego ją wyrzucono, skoro doktor Mikołaj odszedł. Biskup Dantyszek odmówił ich prośbie, niezwłocznie odpisując: "Trzeba się obawiać, iż tymi samymi sposobami, którymi wywołała u niego [Kopernika] obłąkanie może usidlić innego z was, moi bracia.

Anna Schilling musiała zatem być istotą naprawdę obdarzoną magnetyczną osobowością. Z pewnością była jedną z najpiękniejszych i najjaśniejszych gwiazd Mikołaja Kopernika.

Tyle legenda, a jaka jest prawda?
Historycy długo dociekali, kim była Anna. Wiadomo, że do Fromborka przyjechała z Gdańska i była krewną Kopernika, bo tylko osoba spokrewniona mogła pełnić obowiązki gospodyni.
- Ile się nabiedzili biografowie astronoma, aby ją znaleźć! - mówi profesor Andrzej Januszajtis, znawca i pasjonat historii Gdańska. - Najnowsza, wysoce prawdopodobna hipoteza zakłada, że chodzi o żonę van der Schellinga. Urodzona pod koniec XV wieku w Toruniu, jako córka burmistrza Henryka Kriegera i ciotecznej siostry Kopernika, wyszła za mąż i przeniosła się do Gdańska. Urodziła dwanaścioro dzieci. Po śmierci męża, jako dobrze sytuowana wdowa, przeniosła się do Fromborka (wraz z sześciorgiem lub siedmiorgiem dzieci) i zaopiekowała się uczonym wujkiem, którego pokochała - z wzajemnością.

Profesor odkrywa kolejną z białych plam dotyczących Kopernika: astronom bywał w Gdańsku, miał tu bowiem liczną rodzinę ze strony matki i chrześniaków. Trudno sobie wyobrazić, by nie pojawił się na chrzcinach. Ale gdzie mieszkał?
- Zacznijmy od tego, że Kopernik nie pojawiłby się na świecie, gdyby nie Gdańsk i interesy kupieckie jego ojca - uśmiecha się profesor. - Ojciec Mikołaja mieszkał w Krakowie. Pewnego razu zjawił się w Gdańsku, załatwiając nadzwyczaj delikatną sprawę. Wracając, zatrzymał się w Toruniu i poznał Barbarę Watzenrode, cztery lata później został jej mężem oraz obywatelem Torunia.
Mikołaj Kopernik miał w Gdańsku dwie kuzynki.

∨ Czytaj dalej

Jedna z nich - Kordula wyszła za mąż za gdańszczanina i miała z nim trzynaścioro dzieci, którymi po jej śmierci Kopernik przez siedem lat opiekował się jako kurator, więc z całą pewnością musiał przyjeżdżać do Gdańska. Natomiast córka drugiej kuzynki - Anna również poślubiła gdańszczanina, kupca Holendra van der Shelling, który po ślubie zmienił nazwisko na Schilling. Jedna z jej córek także nosiła na imię Anna. Która z nich była faktycznie gospodynią doktora?
- Moim zdaniem więcej przemawia za jej matką i sądzę, że to ona była gospodynią Kopernika. Córka była za młoda - dodaje profesor.
Gdzie zatrzymywał się Kopernik, odwiedzając Gdańsk? Na pewno u rodziny, ale jeśli bawił służbowo, mógł mieszkać na plebanii przy kościele Mariackim. Plebanii, która w obecnym kształcie została zbudowana za pieniądze proboszcza Maurycego Ferbera, późniejszego biskupa i zwierzchnika astronoma oraz powinowatego Kopernika.
Wiele jest jeszcze zagadkowych i niewyjaśnionych punktów w życiorysie wielkiego astronoma. Badacze odtworzyli drzewo genealogiczne Mikołaja Kopernika. Niestety, ślad urywa się w XVII-wiecznym Gdańsku. Poszukiwani są krewni Kopernika w linii żeńskiej - potomkowie Katarzyny Watzenrode, babki astronoma - i jej córki, a zarazem ciotki Mikołaja Kopernika, Christiny Watzenrode, której córki i wnuczki poprzez małżeństwa weszły do rodzin gdańskich patrycjuszy.
W miniony poniedziałek w podziemiach kamienicy Gotyk przy ulicy Mariackiej 1 w Gdańsku otwarto sklep "Kopernik" i stałą wystawę.

1 2 3 4 › »

Tagi:

o obrotach sfer niebieskich

Komentarze

przejdź na forum

Rozrywka

Dziennik Bałtycki

Aktualne wydanie:

Prenumerata:

Biuro Prenumeraty

Targ Drzewny 9/11
80-894 Gdańsk
tel. 58 30 03 694
infolinia 801 15 00 26

Prenumerata

Reklama:

Biuro Reklamy Gdańsk
Gdańsk, Targ Drzewny 9/11
tel. 58 30 03 274
fax. 58 30 03 202

Biuro Reklamy Gdynia
ul. 10 Lutego 11
C.H. BATORY - III p.
(wejście od ul. Batorego)
tel. 58 660 65 11
fax 58 660 65 14

Reklama

Kontakt z redakcją:

Polska Dziennik Bałtycki

80-894 Gdańsk
Targ Drzewny 9/11
tel. 058 30 03 300
fax 058 30 03 303

Redakcja

Oddziały lokalne redakcji

więcej »

Reklama

NASZ KONKURS »

Wygraj drewniany dom!

Stań przed szansą wygrania pięknego, drewnianego domu, ufundowanego przez firmę Danmar - Domy Drewniane. »

Reklama

Reklama w Polsce Dzienniku Bałtyckim »

Jeśli reklama to tylko w Polsce Dzienniku Bałtyckim

Dlaczego reklama w "Polsce Dzienniku Bałtyckim"? Bo od lat jesteśmy najbardziej poczytnym tytułem na Pomorzu, liderem pod względem sprzedaży i czytelnictwa wg badań Instytutu SMG/KRC. Średni nakład naszej gazety wynosi 56 035 egzemplarzy. Zadzwoń po reklamę 58 30 03 200. »

O nas

Polskapresse sp. z.o.o informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie DziennikBaltycki.pl podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.
Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Zobacz także:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane: